[Sốt phát ban] là gì? nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Sốt phát ban là bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ. Trẻ sẽ bị sốt và xuất hiện các nốt đỏ. Bệnh sẽ tự khỏi sau vài tuần nhưng không nên chủ quan. Dưới đây là những triệu chứng, phương pháp điều trị để bố mẹ tham khảo khi bé bị sốt phát ban. 

1. Nguyên nhân gây nên sốt phát ban và triệu chứng của bệnh

Đối tượng mắc bệnh sốt phát ban là cả người lớn và trẻ em. Các triệu chứng của bệnh đều giống nhau, dù đang ở độ tuổi nào. Tuy nhiên, vì hệ miễn dịch của bé còn yếu nên chế độ chăm sóc bé cần cẩn thận và cẩn trọng hơn. 

Tìm hiểu về bệnh sốt phát ban

Tìm hiểu về bệnh sốt phát ban

1.1 Khái niệm sốt phát ban

Sốt phát ban là hiện tượng sốt cao đi kèm những nốt màu hồng xuất hiện trên da. Trẻ sẽ có cảm giác mệt mỏi, chán ăn và ngứa ngáy. 

Sốt phát ban được chia thành hai loại: 

Ban đỏ: do virus sởi gây nên. Trẻ bị sốt cao, khi giảm sốt thì xuất hiện những nốt ban. Ban có hình dạng gồ ghề nên khi biến mất sẽ để lại các vằn nhỏ trên da.

Ban hồng: do virus rubella gây nên. Ban sẽ xuất hiện ở mặt sau đó lan xuống chân. Thường ban dày và nhạt hơn so với ban đỏ. Khi bị ban hồng, bệnh nhân còn xuất hiện một số hạch ở sau tai, cổ. 

1.2 Các nguyên nhân gây sốt phát ban

Sốt phát ban thường gặp phải ở trẻ từ 06 tháng tuổi – 2 tuổi. Lúc này, hệ miễn dịch của trẻ còn yếu nên dễ bị mắc bệnh, trong đó có sốt phát ban. 

Một số nguyên nhân gây nên bệnh sốt phát ban có thể kể đến là: 

  • Do Virus human herpes 6 và human herpes 7;
  • Lây nhiễm từ người bệnh sang người khỏe mạnh. Sốt phát ban lây khi trẻ dùng chung vật dụng cá nhân hoặc tiếp xúc cơ thể. Bệnh này không lây khi chỉ giao tiếp thông thường;
  • Do chấy rận: Rickettsia prowazekii là một loại ký sinh trong cơ thể chấy rận. Khi người bệnh bị chấy rận cắn sẽ gây bệnh sốt phát ban. 
  • Do chuột: Mầm bệnh là rickettsia typhi ở các con bọ chét. Những mầm bệnh này được truyền từ con chuột này qua chuột khác, trung gian là loài bọ chét. Khi bị bọ chét cắn chứa mầm bệnh này nên gây bệnh sốt phát ban;
  • Do mò truyền: Mò là vật trung gian truyền mầm bệnh Orientia Tsutsugamush. Mầm bệnh này xuất hiện ở các loài gặm nhấm, thỏ, chim, gà,…Mò thường ký sinh trên các cây đốt. Khi con người sinh hoạt, trồng trọt gần đó sẽ bị chúng truyền mầm bệnh sốt phát ban.

1.3 Khi bị sốt phát ban thường có các triệu chứng gì?

Những triệu chứng dưới đây là dấu hiệu của bệnh sốt phát ban: 

  • Sốt: trẻ sẽ sốt ở nhiệt độ khoảng 38 độ C, sau đó sốt cao đến 39 độ C – 40 độ C. Trẻ sốt đi kèm với ho, sổ mũi, không bú, bỏ ăn và quấy khóc. 

Một số vấn đề về tiêu hóa cũng xuất hiện như tiêu chảy, bụng kêu,…

  • Phát ban: tùy vào từng bé mà phát ban xuất hiện sau vài ngày bị sốt. Hoặc xuất hiện cùng lúc khi bé sốt cao.  Trên da bé xuất hiện những đốm đỏ, sưng và có vòng trắng bao bên ngoài. Các ban sẽ xuất hiện ở ngực, lưng bụng sau lan ra tay. 
  • Khi tình trạng sốt ban nhẹ, bé sẽ tự hạ sốt sau 3-5 ngày. Dần các ban cũng sẽ biến mất mà không để lại biến chứng. Nếu tình trạng không đỡ hơn, hãy cho bé nhập viện nhanh chóng. 

Bạn cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay  nếu xuất hiện những triệu chứng sau: 

  • Nhiệt kế thể hiện bé đã sốt trên 39,4 độ C;
  • Bé bị sốt hơn 01 tuần mà không hạ sốt; 
  • Phát ban không đỡ sau 03 ngày;
  • Người lừ đừ, rơi vào trạng thái hôn mê;
  • Xuất hiện tình trạng co giật;
  • Khó thở, thở nặng nhọc. 

2. Những điều cần làm khi bị sốt phát ban để nhanh khỏi bệnh

Khi xác định trẻ đã bị sốt phát ban, cha mẹ cần tiến hành biện pháp hạ sốt, không để bé sốt quá cao. Để bé nhanh chóng khỏi bệnh, hãy thực hiện những cách dưới đây. 

2.1 Nếu tình trạng nặng hãy đến bác sĩ

Bé bị sốt nhẹ, dưới khoảng 38 độ C, cha mẹ có thể chăm sóc tại nhà. Dùng thuốc hạ sốt paracetamol, liều lượng từ 10-15mg/kg, cách 6 tiếng cho bé uống một lần. 

Nếu bé bị ho thì dùng gừng chưng mật ong hoặc tắc với đường phèn. Thông mũi bằng nước mũi loãng và khăn mềm. Mẹ cần lau người bé bằng nước ấm, để tránh bé bị co giật. 

Sau vài ngày chăm sóc, bệnh bé sẽ tự khỏi mà không cần đến gặp bác sĩ. 

Khi đã dùng mọi biện pháp mà bé càng sốt cao thì cần khẩn cấp đưa trẻ đến bệnh viện. Vì sức đề kháng yếu, bé sẽ không chịu được nhiệt độ cơ thể quá cao. Nếu để lâu sẽ gây ra những biến chứng khôn lường. 

Bác sĩ sẽ kê đơn thuốc để bé hạ sốt. Trường hợp khẩn cấp có thể tiêm hoặc truyền dịch cho bé. 

Cách điều trị sốt phát ban hiệu quả

Cách điều trị sốt phát ban hiệu quả

2.2 Duy trì sinh hoạt khoa học

Để tránh bệnh sốt phát ban, bé cần được tiêm chủng. Tiêm vacxin sởi hiện nay được áp dụng cho bé từ 9 tháng tuổi trở lên. Vacxin rubella được chích bằng vacxin 3 trong 1. Bé sẽ được tiêm giai đoạn 1 từ 12 đến 15 tháng. Giai đoạn 2 khi bé được 4-6 tuổi. 

 Cha mẹ hãy cho bé chích ngừa trong chương trình tiêm chủng mở rộng hoặc tại một số đơn vị y tế được cấp phép tiêm ngừa.

Khi bé đã bị bệnh sốt phát ban không nên cho bé học tập, vui chơi với người khác. Đây là căn bệnh dễ lây thông qua nước bọt hoặc tiếp xúc cơ thể. Để tránh trường hợp lây lan bệnh diện rộng, ý thức cần được đưa lên hàng đầu. 

Cần tập thói quen vệ sinh chân tay bằng xà phòng diệt khuẩn. 

Cho bé uống đủ nước. Cung cấp nước và muối khoáng cho cơ thể để tránh tình trạng mất nước. 

Bổ sung đầy đủ các chất dinh dưỡng như vitamin  C để tăng cường hệ miễn dịch. Cho bé ăn các thức ăn lỏng, dễ tiêu hóa và chia nhỏ các bữa ăn để bé hấp thụ tốt hơn. 

Nhiều người thấy bé không ăn được nên chỉ cho bé uống nước hoặc giảm lượng thức ăn quá ít là không khoa học. Nếu cho bé kiêng ăn trong khi đang mắc bệnh, bé sẽ thiếu chất dinh dưỡng, sức đề kháng suy yếu và dễ bị nhiễm trùng.

Trẻ biếng ăn khi bị sốt phát ban

Trẻ biếng ăn khi bị sốt phát ban

2.3 Những thói quen nên kiêng khi bị sốt phát ban

Đối với những ai làm cha mẹ lần đầu, việc chăm sóc con bị sốt phát ban chưa có kinh nghiệm. Nên đôi khi, các mẹ làm mọi phương pháp để bé hết sốt mà không biết nguy hại như thế nào. Hãy lưu ý những việc không nên làm dưới đây để tích lũy thêm kinh nghiệm chăm sóc con bệnh sốt phát ban. 

Dùng quá liều lượng thuốc hạ sốt:

Cứ thấy bé sốt cao, quấy khóc liên tục là nhiều mẹ cho con uống thuốc hạ sốt. Thuốc hạ sốt nếu dùng quá liều lượng sẽ gây hậu quả, đặc biệt với các con có cơ thể yếu sẽ càng nguy hiểm hơn.

Sử dụng quá liều sẽ ảnh hưởng đến gan, thận của con. Mẹ nên đọc kỹ hướng dẫn sử dụng thuốc hạ sốt khi chăm bé ở nhà. Không nên cuống mà cần bình tĩnh xử lý các tình huống. Ngoài ra, cần cho bé nằm nơi thoáng, không mặc đồ chật và cho bé uống nước để bù lượng nước thoát ra ngoài. 

Cho con ăn quá nhiều

Sốt khiến bé bỏ ăn, nôn ngay khi ăn khiến mẹ rất xót. Vì vậy, khi bé đỡ sốt là mẹ cho con bú tù tì hoặc ép con ăn. Điều này dễ dẫn đến co giật ở trẻ. Ngoài ra, bé không nuốt hoặc ráng nuốt dễ bị sặc lên mũi, khiến bé không thở được. Vô cùng nguy hiểm nhé mọi người. Bé nôn quá nhiều khiến trẻ mất sức và quấy khóc nhiều hơn.

Mẹ nên chia thành các bữa ăn nhỏ, thức ăn lỏng như cháo hoặc súp. Uống nước cũng chia thành muỗng nhỏ, không ép bé ăn hoặc uống quá nhiều. 

Đưa trẻ đến nơi đông người

Cho bé ra nơi đông người khiến hệ miễn dịch bé yếu hơn. Ngoài ra, cần hạn chế để không lây lan sang người khỏe mạnh. Gió mạnh ngoài trời sẽ khiến bệnh sốt phát ban trở nặng thêm.

Không nên kiêng tắm cho bé

Thông thường, ông bà không cho tắm khi bị sốt vì dễ bị cảm lạnh. Tuy nhiên, đây là quan niệm sai lầm. Dù bé có bị sốt phát ban, cũng cần vệ sinh thân thể, tránh bị viêm da. Có thể cho bé tắm nước ấm, tắm nhanh hoặc lau mình bằng nước ấm. Kiêng gió nhưng không được trùm kín hoặc ở trong phòng âm u. Cần cho bé ở nơi khô, thoáng và sạch. 

3. Sốt phát ban và sởi khác nhau như thế nào?

Theo lời kể của một số cha mẹ họ đã nhầm lẫn bởi hai căn bệnh này. Vào thời tiết giao mùa, bé rất dễ mắc sốt phát ban và sởi. Vậy dấu hiệu nào để phân biệt hai bệnh để cha mẹ có những cách xử lý phù hợp?.

3.1 Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân gây nên bệnh sốt phát ban: do virus đường hô hấp gây nên. Các virus này lành tính nên không ảnh hưởng đến tính mạng của bé. 

Nguyên nhân gây nên bệnh sởi: sởi xuất hiện khi bị nhiễm virus cấp tính. Nguyên nhân do morbillivirus họ Paramyxoviridae gây nên. 

3.2 Điểm giống nhau

Những triệu chứng ban đầu của bệnh sốt phát ban và sởi giống nhau nên gây sự nhầm lẫn. Những triệu chứng điển hình đều có ở hai căn bệnh này là: 

  • Trẻ bị sốt. Sốt nhẹ rồi dần sốt cao lên 38 độ C, 39 độ C;
  • Xuất hiện các dấu chấm đỏ;
  • Trẻ bị tiêu chảy;
  • Quấy khóc;
  • Biếng ăn hoặc bỏ ăn;
  • Người lừ đừ, mệt mỏi;
  • Nôn ói. 

3.3 Cách phân biệt

Sự giống nhau về triệu chứng khiến cha mẹ dường như lúng túng để nhận biết con bị bệnh gì. Nếu sốt phát ban bé sẽ tự khỏi mà không để lại biến chứng. Nhưng sởi lại rất nguy hiểm và có thể ảnh hưởng đến tính mạng của bé. Hãy chú ý 03 điều sau đây để nhận biết bé đang mắc sởi: 

  • Vị trí mọc các nốt đỏ: nốt ban sởi sẽ xuất hiện trước hết ở tai, dần dần lan ra mặt và tay chân. Thời gian lan rộng ra cơ thể có thể trong ngày hoặc cách ngày. 
  • Mắt: khi trẻ bị sởi, sang ngày sốt thứ hai mắt bé sẽ có viền đỏ hoặc chảy nước mắt nhiều hơn. Lúc này biểu hiện viêm kết mạc đã xuất hiện. 
  • Hắt hơi, sổ mũi: lúc này bé đã bị viêm long đường hô hấp. Sổ mũi nhiều kèm theo đó là hắt hơi liên tục. Khi bé bị sốt phát ban thì rất ít khi bé bị sổ mũi, hắt hơi. 

4. Cách nhanh khỏi sốt phát ban cho trẻ em và người lớn

4.1 Ở trẻ em

Để bé nhanh khỏi sốt phát ban còn tùy thuộc vào thể trạng và bệnh tình của bé. Sốt phát ban là căn bệnh các bé rất hay bị mắc phải. Tự chăm sóc bé ở nhà hay đã đi thăm khám bác sĩ, cha mẹ nên thực hiện những điều sau để bé mau hết bệnh: 

  • Uống thuốc đúng liều lượng, giờ uống theo lời dặn của thầy thuốc;
  • Bổ sung nước cho bé. Cho bé uống sữa, nước trái cây, nước khoáng,…để bù nước trong lúc bé bị sốt;
  • Lau người bằng nước ấm để vệ sinh cơ thể bé;
  • Không mặc đồ lông, đồ ấm. Thay các đồ mát mẻ để thoát mồ hôi;
  • Cho bé nằm nghỉ ngơi nơi thoáng, tránh gió lùa mạnh;
  • Cho bé ăn đủ chất dinh dưỡng. Các món ăn lỏng là thích hợp. Chia nhỏ bữa ăn để bé hấp thụ chất tốt hơn;
  • Không ép bé ăn quá nhiều;
  • Không tự ý thực hiện các bài thuốc truyền miệng nếu chưa được kiểm chứng. 

Bệnh sốt phát ban sẽ tự khỏi nếu: 

  • Bé tự hạ sốt từ 5 -7 ngày;
  • Các nốt ban tự lặn xuống, không có xu hướng mọc nhiều hơn;
  • Bé ăn uống được;
  • Thở đều, không bị khò khè;
  • Bớt hoặc không quấy khóc mẹ. 

4.2 Ở người lớn

Người lớn có hệ miễn dịch tốt hơn so với trẻ em nên bệnh sốt phát ban sẽ mau khỏi. Bệnh sẽ tự hết sau 3-5 ngày. Người bệnh chỉ cần nghỉ ngơi và bổ sung chất dinh dưỡng để bù đắp năng lượng cho cơ thể. 

Trường hợp bệnh trở nặng như sốt cao hay ban lan nhanh và nhiều hơn, có thể thực hiện những phương pháp sau: 

  • Uống thuốc hạ sốt: khi sốt từ 38 độ C trở lên, hãy dùng thuốc hạ sốt. Vắt khăn trong nước ấm, chườm vào nách, cổ để giúp hạ sốt tốt hơn;
  • Vệ sinh sạch sẽ cơ thể. Chỉ không được tắm nước lạnh;
  • Uống đủ nước;
  • Ăn đầy đủ chất, đặc biệt bổ sung rau xanh và các loại trái cây để cung cấp vitamin cho cơ thể;
  • Tránh vận động mạnh, cần nghỉ ngơi;
  • Không tiếp xúc với gió lùa mạnh. 

Sốt phát ban ở người lớn sẽ tự động hết khi

  • Tình trạng đau đầu, cổ họng đau bắt đầu giảm và mất hẳn;
  • Người không còn sốt cao, nhiệt độ cơ thể bình thường;
  • Các nốt ban bắt đầu lặn dần;
  • Người cảm thấy phấn chấn, vui vẻ, không còn mệt mỏi;
  • Có cảm giác thèm ăn. 

5. Lời kết

Người lớn vẫn có thể bị sốt phát ban nên khi xuất hiện triệu chứng hãy chú ý nghỉ ngơi. Đối với trẻ em, cha mẹ cần chăm sóc con kỹ càng, không cho con tiếp xúc với nguồn bệnh. Đồng thời, cập nhật kiến thức và xử lý linh hoạt các tình huống khi bé bị sốt phát ban.